İhracat (5973 sayılı Karar)
İhracat destekleri, yol haritası ve başvuru formları.
İçindekiler
Bu rehber StartSmart AI içindeki İhracat bölümünü anlatır. Menüde dört sayfa vardır: Genel Bakış, İhracat Yol Haritası, İhracat Destekleri ve Başvuru formları. İhracat bölümü yalnızca Türkçe arayüzde ve Türkiye'de kayıtlı şirketler için çalışır. Arayüz dilin Türkçe değilse bu sayfalar seni otomatik olarak Gösterge Paneline (Dashboard) yönlendirir. Bu rehber Ticaret Bakanlığı Genelgelerinin özetidir. Başvuruda bağlayıcı olan, Bakanlığın güncel Genelge ve duyurularıdır.
İhracat bölümü ne işe yarar?
Devlet; yurt dışı fuar, marka tescil, belge/test, pazar araştırması, tanıtım, yurt dışı birim kirası gibi giderlerinin bir kısmını sana geri öder. Bu geri ödeme 5973 sayılı Karar ve ona bağlı Genelgelerle düzenlenir. StartSmart AI şu konularda yardımcı olur:
- Hangi desteklerin senin için uygun olduğunu şirket kaydından kontrol eder.
- Şartları destek destek, marka marka işaretlemeni sağlar.
- Tahmini destek tutarını hesaplar.
- Birlikte alınamayan destekleri baştan gösterir.
- Son başvuru günlerini hesaplar ve takvimine ekler.
- Bakanlığın bazı formlarını şirket bilgilerinle doldurup Word veya Excel olarak indirtir.
Başvurunu yine sen yaparsın: başvurular Ticaret Bakanlığı DYS (Destek Yönetim Sistemi) üzerinden, üyesi olduğun ihracatçı birliğinin genel sekreterliğine (İBGS) yapılır. StartSmart AI senin yerine başvuru yapmaz.
Destek oranı: Temel oran %50'dir. Hedef ülkelerde +20 puan, hedef ülke ve hedef sektör birlikteyse +5 puan daha eklenir. Oran hiçbir zaman %75'i geçmez.
Başlamadan önce
- Türkiye şirketin kayıtlı olmalı. Menüden Şirketler sayfasına git ve Türkiye şirketini ekle. Yoksa İhracat Yol Haritası "Türkiye şirketi gerekiyor" uyarısı verir ve Şirket ekle düğmesi çıkar.
- Şirket bilgilerini tamamla. Kuruluş tarihi, ortaklık yapısı, markalar ve yurt dışı bağlı şirketler destek şartlarına otomatik yansır.
- Markalarını ekle. Marka tescil, tanıtım ve birim kira destekleri markanın tescil durumuna bağlıdır.
Birden fazla şirketin varsa İhracat, birincil (ana) şirketin Türkiye şirketiyse onu kullanır; değilse üyesi olduğun ilk Türkiye şirketini seçer. Hangi şirketin kullanıldığı sayfanın üst kısmında yazar.
Genel Bakış
Giriş sayfasıdır. Üstte dört özet kutusu bulunur:
| Kutu | Ne gösterir |
|---|---|
| Destek sayısı | Şirketlerin yararlanabildiği destek sayısı |
| Destek oranı | %50–75 (hedef ülke ve sektöre göre) |
| Takip ettiğiniz | Listene eklediğin destek sayısı |
| Şirketiniz | Kullanılan Türkiye şirketinin adı |
Altında "Başvurudan ödemeye kadar yanınızdayız" bölümünde kısayol kartları vardır: İhracat Yol Haritası, Uygunluk Kontrolü, Destek Hesaplama, Çakışma Kontrolü, Süre Hesaplama, Belge Arşivi, Başvuru Formları, İhracat Destekleri, Şirket Bilgileri, Takvim ve Fuarlar, E-İhracat ve AI Ajan. Hepsi ilgili sayfaya götürür. Sağ üstteki Yol haritasını aç düğmesi doğrudan Yol Haritasına gider.
Destekleri takip ediyorsan ilgili kartlarda "Takip ediyorsunuz" etiketi görünür.
İhracat Yol Haritası
Sol tarafta sırayla yedi aşama vardır. Üstte Genel ilerleme %… çubuğu bulunur. Bir aşamada birden fazla sayfa varsa üstte alt sekmeler çıkar.
| # | Aşama | Sayfalar |
|---|---|---|
| 1 | Özet | Özet |
| 2 | Başlangıç | Başlangıç |
| 3 | Şirket | Şirket Durumu |
| 4 | Uygunluk | Uygunluk Kontrolü |
| 5 | Destekler | Destekler, Destek Rehberi, Destek Hesaplama, Çakışma Kontrolü |
| 6 | Uygulama | Başvuru Süreci, Süre Hesaplama, Belge Arşivi |
| 7 | Referans | Sözlük ve Teyit, Yıllık Limitler |
Özet
- Dört kutu: Şirket kaydı (doluluk yüzdesi), Seçili destek, Hazır destek, 1 yıl şartı (Sağlıyor / Sağlamıyor / –).
- Sıradaki adım notu: sistem, o an yapman gereken işi söyler (Başlangıç'ı oku → Şirket bilgilerini tamamla → Destek seç → Uygunluk sorularını cevapla → Süreleri kontrol et). Git düğmesi seni oraya götürür.
- Altta tüm desteklerin kartları vardır. Her kartta + Listeme ekle (eklendiyse ✓ Listemde) düğmesi bulunur.
Başlangıç
İhracat desteklerinin nasıl çalıştığını anlatır: sekiz adımlık genel süreç ve her destekte geçerli kurallar (oran, ilişkili kişi, banka ödemesi, DYS, eksik tamamlama, borç mahsubu, 10 yıl saklama, yıllık limit güncellemesi). Sayfayı açman, ilerleme çubuğunda bu aşamayı %100 (Okundu) yapar.
Şirket Durumu
Şirket kaydından okunan bilgiler gösterilir (düzeltmek için Şirketler sayfasını kullan):
- Kayıt doluluğu, Kuruluş tarihi ve 1 yıl şartı. Birim kira, KTZ depo ve tanıtım destekleri için şirketin başvuru tarihinden en az 1 yıl önce kurulmuş olması gerekir. Şart sağlanmıyorsa hangi tarihte sağlanacağı yazar.
- Organik bağlı yurt dışı şirketler tablosu: Şirket, Ülke, Pay, Organik bağ (Var/Yok). Organik bağ için ortaklık payı %51 ve üzeri olmalı ve yurt dışı şirket Türkiye şirketinden sonra kurulmuş olmalıdır.
- Markalar tablosu: Marka, Sahibi, Organik bağ, Kayıtlı ülke sayısı. Organik bağlı yurt dışı şirketlerin markaları senin markan gibi sayılır. Organik bağı olmayan şirketlerin markaları sayılmaz; bunlar bir uyarı notuyla listelenir.
- Eksik bilgi varsa "Eksik bilgiler: …" uyarısı ve Şirketler sayfası bağlantısı çıkar.
Uygunluk Kontrolü
- Üstteki düğmelerden ilgilendiğin destekleri seç.
- Seçtiğin her destek için bir kart açılır. Şartları Evet / Hayır ile cevapla.
- "(şirket kaydınızdan)" yazan şartlar otomatik cevaplanır (ör. kuruluş tarihi).
- Kartın başındaki etiket durumu gösterir: Hazır, Eksik var veya "cevaplanan/toplam" (ör. 2/4).
- Rehberi aç düğmesi desteğin ayrıntılı rehberine götürür.
Marka tescil gibi marka bazlı desteklerde şartlar her marka için ayrı cevaplanır: markayı sekmeden seç, şartlarını işaretle. Sekmedeki renkli nokta o markanın durumunu gösterir. Şirketinde marka yoksa şartları genel olarak cevaplayabilirsin; marka eklediğinde markaya göre cevaplarsın.
Not: Seçtiğin destekler ve cevapların şirketine kaydedilir. Aynı şirketi kullanan diğer kişiler de bu cevapları görür. "Hangi aşamada olduğun", okuduğun sayfalar ve belge işaretlerin ise sana özeldir.
Destekler ve Destek Rehberi
- Destekler sayfası destekleri Proje, Belge ve ruhsat, Pazar, Birim gruplarına ayırır. Karta tıklayınca Destek Rehberi açılır.
- Destek Rehberi tek bir desteğin her şeyini gösterir:
- Neleri kapsar / Neleri kapsamaz
- Şartlar (Evet/Hayır)
- Adımlar
- Hazırlanacak belgeler ve Süreler tablosu
- Bilmeniz gerekenler
- Sık yapılan hatalar
- Başvuru formları (varsa; tıklayınca ilgili form açılır)
- Çakışma ve Limit
- Fuar rehberinde Destekli fuarlar (Takvim) bağlantısı çıkar; destekli fuarları oran ve tarihleriyle Takvim'de görürsün.
- Aynı içerik İhracat Destekleri sayfasında da vardır (bkz. İhracat Destekleri bölümü).
Destek Hesaplama
Bir destek seç, harcamanı gir:
- Harcama tutarı (₺, KDV dahil ödenen) ve Bu yıl bu destekten zaten kullandığınız (₺).
- Hedef ülke (+20 puan) ve Hedef sektör (+5 puan, hedef ülke ile birlikte) kutuları.
- Kira ve tanıtım desteklerinde ek olarak O ülkeye yıllık ihracatınız (₺).
- Fuar için harcama yerine Fuar türü seçilir (genel, sektörel, prestijli, yurt içi), ardından Stant alanı (m²) ve Bakanlığın ilan ettiği destek esas tutarı (₺/m²) girilir.
Sonuç büyük puntoyla Tahmini destek olarak çıkar; altında uygulanan oran, oran × harcama, yıllık limit ve varsa "Yıllık limit sizi sınırladı" notu yer alır. Hesap şöyle yapılır: gider × oran, ardından yıllık limit (kullanılanlar düşülerek) ve kira/tanıtımda o ülkeye yıllık ihracatın yarısı ile sınırlanır.
Sonuç tahmindir. Asıl hak ediş İBGS incelemesiyle belli olur. Vergi/SGK borcun varsa destekten önce borç mahsup edilir.
Çakışma Kontrolü
En az iki destek seç. Birlikte alınamayanlar kırmızı kutuda "X ve Y (Karar md. …)" biçiminde çıkar. Çakışma yoksa yeşil bir not görürsün. Ayrıca bu sayfa, StartSmart AI'da henüz yer almayan desteklerle (TURQUALITY, Çok Kanallı Zincir Mağaza, Tasarımcı Şirket, Konsorsiyum vb.) olan çakışmaları da listeler. Aynı harcama için Karar dışında başka bir kamu desteği alırsan yaptırım uygulanabilir (md. 32).
Başvuru Süreci
Sekiz adım: Planla → Ön onay gerekiyorsa al → Harca ve bankadan öde → Belgeleri topla → DYS'den başvur → Eksikleri tamamla → Ödeme ve mahsup → Sakla. Altında "Hangi destekte ön onay gerekir?" listesi bulunur (Pazara Giriş Projesi Hazırlama, Şirket ve Marka Alım, Küresel Tedarik Zinciri, Birim Kira, Responsible).
Süre Hesaplama
Üç alanı doldur: Ne hesaplanacak, Hangi destek için (veya Genel) ve Tarih. Seçenekler:
| Başlangıç tarihi | Hesaplanan | Süre |
|---|---|---|
| Ödeme belgesi tarihi | Başvuru son günü | 6 ay |
| Fuarın bitiş tarihi | Başvuru son günü | 3 ay |
| Türkiye'ye giriş tarihi | Başvuru son günü | 3 ay |
| İBGS eksik bildirimi tarihi | Eksik tamamlama son günü | 3 ay |
| Proje ön onayının bildirildiği tarih | İhracat planı teslim son günü | 6 ay |
| İhracat planının onaylandığı tarih | Ödeme başvurusu son günü | 6 ay |
| Ret bildirimi tarihi | Yeniden başvuru en erken | 6 ay |
Sonuç, kalan gün sayısıyla gösterilir (30 günden az kaldıysa sarı, süre dolduysa kırmızı). Süre geçmediyse Takvimime ekle düğmesi çıkar; ardından Takvimi aç ile takvimine gidebilirsin.
Belge Arşivi
Her başvuruda lazım olan ortak belgelerin işaretleme listesi (ticaret sicil gazetesi ve imza sirküleri, vergi ve SGK borcu yoktur belgeleri, faturalar, banka dekontları, sözleşmeler, ihracat belgeleri, ilişkili kişi olmadığını gösteren bilgi, yeminli tercümeler, organik bağ belgeleri, 10 yıllık saklama düzeni). Hazır olanları işaretle. Altındaki düğmelerle desteğe özel belge listesine geçebilirsin.
Sözlük ve Teyit
Terimler (5973 sayılı Karar, Genelge, DYS, İBGS, organik bağ, ilişkili kişi, hedef ülke, hedef sektör, ödeme belgesi tarihi, mahsup, ön onay, destek esas tutarı, KEP, Ticaret Müşavirliği) ve başvurudan önce doğrulaman gerekenler: hedef ülke/sektör listesi, fuar esas tutarı, yıllık limitler, kadın girişimci puanı.
Yıllık Limitler
O yılın oran bilgisi ve her desteğin limit tutarı. Bazı desteklerde ek kalemler ayrı tabloda görünür (ör. konaklama günlük limiti, fuar türleri).
Veriler okunamazsa "Destek verisi okunamadı" uyarısı çıkar; birkaç dakika sonra yeniden dene.
İhracat Destekleri
Bu sayfa tüm destekleri tek sayfada açık metinle listeler. Üstte gruplara göre filtre düğmeleri bulunur: Tümü, Proje, Belge ve ruhsat, Pazar, Birim (yanlarında destek sayısı yazar). Bir destek için doğrudan adres: /ihracat-destekleri/#marka gibi.
Her desteğin kartında şunlar bulunur:
- Destek türü (ör. %50 geri ödeme, Fuar esas tutarı, %50 + faiz desteği), yıllık limit ve süre.
- Kapsam, kapsam dışı, şartlar, adımlar, belgeler, süreler, bilmen gerekenler, sık hatalar.
- Çakışma (birlikte alınamayan desteklerin bağlantıları ve Karar madde numaraları).
- Başvuru formları (varsa).
- Yol haritası düğmesiyle geri dönüş.
Desteklerin kısa özeti
| Destek | Ne için | Ana süre |
|---|---|---|
| Yeşil Mutabakata Uyum (Responsible) | AB Yeşil Mutabakatı için danışmanlık (3 faz) | Ödeme belgesinden 6 ay |
| Pazara Giriş Belgesi | Belge, sertifika, test/analiz, ilaç-tıbbi cihaz ruhsatı, REACH | Belge tarihinden 6 ay |
| Yurt Dışı Marka Tescil | Yurt dışı marka tescil ve koruma giderleri | Ödeme belgesi tarihinden 6 ay |
| Pazara Giriş Projesi Hazırlama | İhracat planı danışmanlığı | Plan onayından 6 ay |
| Yurt Dışı Pazar Araştırması | Hedef ülkede araştırma gezisi (ulaşım + konaklama) | Türkiye'ye girişten 3 ay |
| Yurt Dışı ve Yurt İçi Fuar | Stant alanı (m²) üzerinden fuar desteği | Fuar bitişinden 3 ay |
| Şirket ve Marka Alım | Yurt dışı şirket/marka alımında danışmanlık ve kredi faizi | Ödeme belgesinden 6 ay |
| Küresel Tedarik Zinciri | Küresel firmaya tedarikçi olma projesi ve yurt dışı depo | Onaya göre; 6 ayda bir ara rapor |
| Birim Kira | Yurt dışı mağaza, ofis, depo, showroom kirası | Ödeme belgesinden 6 ay |
| Tanıtım | Yurt dışında yabancı dilde reklam ve tanıtım | Ödeme belgesinden 6 ay |
Hangi desteklerde ön onay gerekir?
Önce Bakanlıktan onay almadan harcama yaparsan o harcama desteklenmez: Pazara Giriş Projesi Hazırlama, Şirket ve Marka Alım (danışmanlık ve faiz), Küresel Tedarik Zinciri (proje ve depo), Birim Kira (kapsama alma) ve Responsible.
Önemli uyarılar (sık yapılan hatalar)
- Marka tescilde 6 aylık süre tescil tarihinden değil, ödeme belgesi tarihinden başlar.
- Ödemeleri bankacılık kanalıyla yap. Banka hesabına elden ödeme, müşteri çeki ve cirolu çek kabul edilmez.
- Faturayı kesen taraf ilişkili kişi (ortak, eş, yakın akraba, bağlı şirket) olmamalı.
- Pazar araştırmasında Pazar Araştırması Formu (EK-A3) onaylanmadan yola çıkma; formda olmayan ülke desteklenmez.
- Marka/TURQUALITY desteği alıyorsan Pazara Giriş Belgesi desteği alamazsın (Karar md. 17).
- Vadesi geçmiş vergi/SGK borcun varsa destek önce borca mahsup edilir.
Başvuru formları
Bakanlığın bazı form ve beyannamelerini şirket bilgilerinle otomatik doldurup Word veya Excel olarak indirebilirsin.
Form listesi
Sayfada destekler bazında gruplanmış bir tablo vardır. Her satırda formun adı, türü (Word veya Excel) ve Aç düğmesi bulunur. Her grubun yanında Destek rehberi bağlantısı vardır.
| Destek | Formlar |
|---|---|
| Pazara Giriş Belgesi | Taahhütname (Hazine ve Maliye Bakanlığı), Beyanname (Ticaret Bakanlığı), Ruhsatlandırma Ön Onay Başvuru Formu (Excel), Ruhsatlandırma ve Kayıt Başvuru Formu (Excel) |
| Yurt Dışı Pazar Araştırması | Pazar Araştırması Formu (EK A-3), Faaliyet Değerlendirme Raporu (EK A-1), Beyanname (EK A-2) |
| Küresel Tedarik Zinciri | Yetkinlik Projesi Bilgi Formu (EK-2), Yurt Dışı Depo Ön Başvuru Formu (EK-4), Taahhütname (EK-6) |
| Birim Kira | E-ticaret Deposu Kapsama Alma Başvuru Formu, Ödeme Başvuru Formu, Ödeme Bilgileri Formu (Excel) |
| Tasarım ve Ürün Geliştirme (eski projeler) | İzleme ve Değerlendirme Formu, Revizyon Formu, Süre Uzatımı Formu |
Birim Kira formları yalnızca Perakende E-ticaret Sitesi, Pazaryeri ve E-ihracat Konsorsiyumu statüsündeki şirketler içindir. Statün bu gruplardan biri değilse bu formlar listede görünmez. Statünü E-İhracat bölümündeki şirket profilinde belirlersin. Tasarım ve Ürün Geliştirme desteği yeni başvuruya kapalıdır; yalnızca Bakanlığa daha önce intikal etmiş (onaylı) projeler içindir ve yalnızca süreçlerini DYS üzerinden yürütmeyen şirketler kullanır.
Bir formu doldurup indirme
- Listeden formu seç ve Aç'a tıkla. (Doğrudan adres:
/ihracat-formlar/#IH_BELGE_BEYANgibi.) - Şirket bilgileri (unvan, adres, vergi no, ticaret sicil no, IBAN, ortaklar, ihracat rakamları vb.) otomatik gelir.
- Boş kalan alanları doldur. Gerekli alanlar formdan forma değişir (ör. Taahhütname için Yetkili kişi, Excel formları için Yetkili kuruluş).
- Tablolu formlarda (ör. gider kalemleri, görüşülen şirketler, ihracat rakamları) satır ekleyip silebilirsin. Toplamlar ve destek tutarı otomatik hesaplanır.
- Word olarak indir veya Excel olarak indir düğmesine bas.
- İndirilen dosyayı aç ve bir kez gözden geçir. Dosya adı
FormAdı_sirket_adi.docx(veya.xlsx) biçimindedir; Türkçe karakterler sadeleştirilir. - İmza ve kaşe alanları boş gelir. Çıktıyı imzalayıp kaşeledikten sonra DYS'ye yükle.
Dikkat etmen gerekenler
- Yazdıkların yalnızca bu tarayıcıda taslak olarak saklanır. Başka bir cihazda veya tarayıcıda göremezsin; tarayıcı verisini silersen taslak da gider.
- Kredi kartı numarası alanı güvenlik için taslakta saklanmaz; her seferinde yeniden yazman gerekir.
- Formun yanında "Şablon yok" yazıyorsa şablon henüz yüklenmemiştir: bilgileri hazırlayabilirsin ama indirme şablon yüklenince çalışır.
- Formlar Bakanlığın güncel şablonundan doldurulur. Yine de indirdiğin belgeyi Bakanlığın son duyurusuyla karşılaştır.
Sık sorulan sorular
Birden fazla şirketim var, hangisi kullanılıyor? Birincil şirketin Türkiye şirketiyse o. Değilse üyesi olduğun ilk Türkiye şirketi. Sayfanın üstünde şirket adı yazar.
Uygunluk cevaplarımı başkaları görür mü? Seçtiğin destekler ve şart cevapların şirkete kaydedilir; şirketteki diğer kullanıcılar da görür. Sayfadaki ilerleme ve okundu bilgilerin sana özeldir.
İngilizce arayüzde neden İhracat sayfaları açılmıyor? 5973 sayılı Karar Türkiye'ye özeldir; İhracat bölümü yalnızca Türkçe arayüzde çalışır. Dili Türkçe yaparsan sayfalar açılır.
İhracat ile E-İhracat arasındaki fark ne? İhracat (5973) genel ihracat desteklerini (fuar, birim kira, tanıtım, belge vb.) kapsar. E-İhracat (5986) pazaryeri ve e-ticaret satışlarına yönelik desteklerdir. Yurt Dışı Marka Tescil desteği iki bölümde de vardır ve kuralları aynıdır; aynı gideri iki kez başvurma.
Hesaplanan tutar neden gerçek ödemeden farklı çıkabilir? Hesaplayıcı tahmin yapar. Gerçek tutarı İBGS incelemesi, rayice uygunluk, ödeme belgesi tarihindeki kur ve borç mahsubu belirler.
Hedef ülke ve hedef sektör listesini nerede görürüm? Bakanlık her yıl ticaret.gov.tr adresinde ilan eder. Başvuru yılının listesini oradan kontrol et.
İndirdiğim formun bir alanı yanlış çıktı, ne yapmalıyım? Dosyayı aç, alanı düzelt ve imzala. Sorun şablondan kaynaklanıyorsa destek ekibine hangi formda hangi alanın yanlış olduğunu yaz.
Takvimime eklediğim süreyi nerede görürüm? Takvim sayfasında (kendi tarihlerin arasında).
Sorun giderme
| Durum | Ne yapmalısın |
|---|---|
| "Türkiye şirketi gerekiyor" | Şirketler sayfasından Türkiye şirketini ekle |
| "Destek verisi okunamadı" | Biraz sonra sayfayı yenile |
| "Gerekli bileşenler yüklenemedi" (formlar) | Sayfayı yenile; devam ederse tarayıcı önbelleğini temizle |
| Form listesinde bir form yok | Şirket statün o formu kapsamıyor olabilir (Birim Kira formları) |
| "Takvime eklenemedi" | Birkaç dakika sonra tekrar dene; sürerse İletişim sayfasından bize yaz |
| Formda "Şablon yok" | Şablon henüz yüklenmemiş; İletişim sayfasından bize bildir |
İlgili rehberler
- Şirket Bilgileri rehberi (şirket, ortak, marka, banka bilgileri)
- E-İhracat rehberi (5986 sayılı Karar, pazaryeri destekleri)
- Takvim rehberi (son başvuru günlerini takip etme)
Aradığını bulamadın mı? Bize yaz
Araçları kendin denemek ister misin?
StartSmart AI şu an Erken Erişim döneminde. Bekleme listesine yazıl, sıran gelince hesabını açalım.